{"id":14041,"date":"2017-01-30T01:37:49","date_gmt":"2017-01-30T00:37:49","guid":{"rendered":"https:\/\/courtwatch.pl\/?p=14041"},"modified":"2017-01-30T11:36:53","modified_gmt":"2017-01-30T10:36:53","slug":"ocena_zmian_w_procedurze_cywilnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/courtwatch.pl\/blog\/2017\/01\/30\/ocena_zmian_w_procedurze_cywilnej\/","title":{"rendered":"Nasza ocena propozycji zmian w procedurze cywilnej"},"content":{"rendered":"<pre><strong>Cz\u0119\u015b\u0107 I komentarza do plan\u00f3w reformy s\u0105downictwa zaprezentowanych 20 stycznia 2017.<\/strong><\/pre>\n<h2>Oceniamy pozytywnie:<\/h2>\n<p><strong><\/p>\n<ol>\n<li>Mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedstawienia przez s\u0119dziego wst\u0119pnej oceny sprawy przed rozpocz\u0119ciem przewodu s\u0105dowego.<\/li>\n<li>Wprowadzenie zasady niezmienno\u015bci sk\u0142adu s\u0119dziowskiego.<\/li>\n<li>Losowy dob\u00f3r s\u0119dzi\u00f3w do sprawy.<\/li>\n<li>Wykorzystanie do losowego i r\u00f3wnomiernego przydzia\u0142u spraw oprogramowania komputerowego.<\/li>\n<\/ol>\n<p><\/strong><\/p>\n<h2>Oceniamy negatywnie:<\/h2>\n<p><strong><\/p>\n<ol>\n<li>Pr\u00f3b\u0119 rozwi\u0105zania problemu przeci\u0105gania spraw przez strony za pomoc\u0105 uznaniowych sankcji nak\u0142adanych przez s\u0119dziego.<\/li>\n<\/ol>\n<p><\/strong><\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/8JYxvrCu35o\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<h1>Uzasadnienie oceny<\/h1>\n<p>Na konferencji 20 stycznia 2017 r. minister Zbigniew Ziobro zapowiedzia\u0142 w obecno\u015bci premier Beaty Szyd\u0142o szereg zmian dotycz\u0105cych s\u0105downictwa. Spo\u015br\u00f3d 24 propozycji komentujemy w pierwszej kolejno\u015bci za\u0142o\u017cenia zmian w procedurze cywilnej. Nie maj\u0105 one jeszcze postaci projektu ustawy, wi\u0119c na szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 ocen\u0119 b\u0119dzie trzeba poczeka\u0107. Przedstawione za\u0142o\u017cenia \u015bwiadcz\u0105 jednak o tym, \u017ce Ministerstwo planuje zmiany filozofii post\u0119powania cywilnego. Mo\u017cemy si\u0119 wi\u0119c do nich odnie\u015b\u0107 na adekwatnym poziomie abstrakcji zastrzegaj\u0105c, \u017ce ostateczna ocena zmian b\u0119dzie mo\u017cliwa po przedstawieniu przez Ministerstwo projekt\u00f3w ustaw i rozporz\u0105dze\u0144.<\/p>\n<h2>Potrzeba zmian w procedurze cywilnej<\/h2>\n<p>Sprawy cywilne stanowi\u0105 w chwili obecnej wi\u0119kszo\u015b\u0107 spraw, kt\u00f3re rozpatruj\u0105 polskie s\u0105dy. O ile liczba spraw karnych spada w wyniku zmian demograficznych i poprawy poziomu \u017cycia w Polsce, to liczba spraw cywilnych, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to sprawy gospodarcze, stale ro\u015bnie. D\u0142ugo\u015b\u0107 i stopie\u0144 skomplikowania procedury cywilnej przek\u0142ada si\u0119 na koszty ponoszone przez obywateli i przedsi\u0119biorstwa. Skutecznie skracaj\u0105c i upraszczaj\u0105c procedur\u0119 cywiln\u0105 mo\u017cna wi\u0119c wywrze\u0107 odczuwalny wp\u0142yw na funkcjonowanie nie tylko wymiaru sprawiedliwo\u015bci, ale tak\u017ce gospodarki i spo\u0142ecze\u0144stwa. \u00a0Podj\u0119cie tej problematyki przez Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci nale\u017cy wi\u0119c oceni\u0107 pozytywnie.<\/p>\n<h2>Gra w otwarte karty ze stronami<\/h2>\n<p>Przedstawiciele ministerstwa zapowiadaj\u0105 umo\u017cliwienie s\u0119dziemu zapoznanie stron ze wst\u0119pn\u0105 ocen\u0105 sprawy, aby zach\u0119ci\u0107 je do zawarcia ugody i uchroni\u0107 przed wysi\u0142kiem udawadniania kwestii, kt\u00f3re nie budz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci s\u0105du. S\u0119dzia ma nie by\u0107 w takiej sytuacji nara\u017cony na wy\u0142\u0105czenie. Trudno ocenia\u0107 wp\u0142yw na liczb\u0119 zawieranych ug\u00f3d, ale z pewno\u015bci\u0105 takie rozwi\u0105zanie mo\u017ce przynie\u015b\u0107 oszcz\u0119dno\u015bci dla stron, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 stara\u0142y si\u0119 przedstawi\u0107 wielu dowod\u00f3w na t\u0119 sam\u0105 okoliczno\u015b\u0107, aby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce przekona\u0142y s\u0105d. Oceniamy wi\u0119c t\u0119 propozycj\u0119 pozytywnie.<\/p>\n<p>Warunkiem, aby powy\u017csza zmiana przynios\u0142a spodziewane efekty jest po pierwsze korzystanie z niej przez s\u0119dzi\u00f3w. Zapowiedzi nie wspominaj\u0105 bowiem, ani o obowi\u0105zku, ani trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ceby przepisy zmusza\u0142y s\u0119dzi\u00f3w do przedstawienia jakiegokolwiek przeds\u0105du. Czynnik ludzki b\u0119dzie mia\u0142 tu znaczenie kluczowe, dlatego wa\u017cne jest, aby wprowadzeniu zmian w przepisach towarzyszy\u0142y programy badawcze i szkoleniowe zwi\u0105zane z nowym instrumentem, z kt\u00f3rego b\u0119d\u0105 mogli korzysta\u0107 s\u0119dziowie.<\/p>\n<h2>Niezmienno\u015b\u0107 sk\u0142adu orzekaj\u0105cego<\/h2>\n<p>Drugim warunkiem, aby mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedstawienia oceny stanu sprawy przez s\u0119dziego przed rozpocz\u0119ciem przewodu, jest niezmienno\u015b\u0107 sk\u0142adu. Strony nie mog\u0105 mie\u0107 pewno\u015bci, \u017ce s\u0119dzia, kt\u00f3remu przyjdzie wyda\u0107 wyrok b\u0119dzie podziela\u0142 zdanie tego, kt\u00f3ry spraw\u0119 rozpoczyna\u0142. W chwili obecnej minimalne standardy bezpo\u015brednio\u015bci w procedurze cywilnej nie gwarantuj\u0105 stronom niezmienno\u015bci sk\u0142adu, tak jak ma to miejsce w post\u0119powaniu karnym. Je\u015bli zmieni si\u0119 sk\u0142ad, post\u0119powania cywilnego nie powtarza si\u0119 od pocz\u0105tku, aby nie nara\u017ca\u0107 stron na koszty i zbyt d\u0142ugie oczekiwanie na wyrok. Jednak zmiany takie powinny by\u0107 dopuszczalne tylko w wyj\u0105tkowych, okre\u015blonych przepisami i dobrze uzasadnionych przypadkach. W chwili obecnej zasady te nie s\u0105 unormowane ustaw\u0105 i praktyka w s\u0105dach zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od zwyczaj\u00f3w przewodnicz\u0105cych wydzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 o przydzia\u0142ach spraw s\u0119dziom. Zapowied\u017a Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci, aby zmiany sk\u0142adu ograniczy\u0107 oceniamy wi\u0119c pozytywnie.<\/p>\n<h2>Losowy przydzia\u0142 spraw<\/h2>\n<p>Kolejn\u0105 zmian\u0105 dotycz\u0105c\u0105 post\u0119powa\u0144 cywilnych i gospodarczych, na kt\u00f3r\u0105 czekali\u015bmy, jest wprowadzenie losowego przydzia\u0142u spraw s\u0119dziom. W chwili obecnej zasady doboru sk\u0142ad\u00f3w do spraw mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy wydzia\u0142ami, a ich przewodnicz\u0105cy interweniowa\u0107 przydzielaj\u0105c sprawy s\u0119dziom wg uznania i poza kolejno\u015bci\u0105. Mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 to dobrym celom, jak dbanie o r\u00f3wnomierne obci\u0105\u017cenie s\u0119dzi\u00f3w i uwzgl\u0119dnienie do\u015bwiadczenia s\u0119dzi\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych rodzajach spraw. R\u00f3wnie dobrze w\u0142adza przewodnicz\u0105cego mo\u017ce by\u0107 jednak wykorzystana inaczej, np. do przydzielania sobie spraw naj\u0142atwiejszych. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 dowolnego doboru spraw generuje tak\u017ce presj\u0119 korupcyjn\u0105, oddaje bowiem w r\u0119ce przewodnicz\u0105cego ogromn\u0105 uznaniow\u0105 w\u0142adz\u0119.<\/p>\n<p>Losowy przydzia\u0142 spraw s\u0119dziom te ryzyka niweluje, a stronom gwarantuje dost\u0119p do \u201ew\u0142a\u015bciwego s\u0105du\u201d, o kt\u00f3rym m\u00f3wi Konstytucja i Europejska Konwencja Praw Cz\u0142owieka. Jest to tak\u017ce zasada doboru najlepsza z punktu widzenia budowy zaufania stron do niezawis\u0142o\u015bci i bezstronno\u015bci s\u0105du. Z tego powodu zapowied\u017a wprowadzenia losowego sposobu doboru sk\u0142ad\u00f3w oceniamy pozytywnie.<\/p>\n<h2>Wykorzystanie oprogramowania<\/h2>\n<p>W celu ochrony przed manipulacj\u0105 wynikami losowania, bez jednoczesnego wzrostu obci\u0105\u017cenia pracownik\u00f3w s\u0105d\u00f3w, zasadne jest wdro\u017cenie odpowiedniego oprogramowania lub najlepiej \u2013 dodanie funkcjonalno\u015bci do oprogramowania ju\u017c wykorzystywanego przez s\u0105dy do zarz\u0105dzania sprawami. Pozytywnie oceniamy zapowied\u017a wdro\u017cenia oprogramowania do zarz\u0105dzania sprawami i ich losowym przydzia\u0142em.<\/p>\n<h2>Dyscyplinowanie\u00a0stron<\/h2>\n<p>Nie wszystkie propozycje Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci jak usprawni\u0107 post\u0119powania oceniamy pozytywnie. Nasze w\u0105tpliwo\u015bci budzi za\u0142o\u017cenie, aby s\u0119dzia m\u00f3g\u0142 kara\u0107 grzywn\u0105 stron\u0119 za umy\u015blne przeci\u0105ganie procesu. Po pierwsze procesy cywilne mo\u017cna w chwili obecnej przed\u0142u\u017ca\u0107 wykorzystuj\u0105c istniej\u0105ce uprawnienia strony post\u0119powania. Je\u015bli s\u0105d mia\u0142by sankcjonowa\u0107 korzystanie z nich, w praktyce ogranicza\u0142by przys\u0142uguj\u0105ce tej osobie prawa. Po drugie, arbitralna decyzja w tym zakresie nak\u0142ada\u0142aby na s\u0119dziego kolejny obowi\u0105zek, kt\u00f3rego realizacja zale\u017ca\u0142aby wy\u0142\u0105cznie od dobrej woli i podej\u015bcia s\u0119dziego. Kara\u0107 powinno si\u0119 natomiast wy\u0142\u0105cznie na podstawie obiektywnych i przejrzystych przes\u0142anek. Zmiana ta mo\u017ce pog\u0142\u0119bi\u0107 nier\u00f3wno\u015bci na sali rozpraw. Ubogi uczestnik obawiaj\u0105c si\u0119 sankcji b\u0119dzie jeszcze rzadziej korzysta\u0142 ze swoich uprawnie\u0144. Natomiast oszusta nie odstraszy to od wykorzystywania niuans\u00f3w procedury do przed\u0142u\u017cania post\u0119powania poniewa\u017c rachunek zysk\u00f3w i strat nadal b\u0119dzie dla niego op\u0142acalny. Dlatego jedyn\u0105 skuteczn\u0105 drog\u0105 ograniczenia zjawiska przeci\u0105gania post\u0119powania jest wyeliminowanie dziur w procedurze i pozwalaj\u0105c, aby s\u0105d m\u00f3g\u0142 oddala\u0107 bezprzedmiotowe wnioski bez rozpoznania.<\/p>\n<h2>Podsumowanie<\/h2>\n<p>Z uwagi na narastaj\u0105c\u0105 liczb\u0119 spraw cywilnych i gospodarczych zmiany w niewydolnej procedurze s\u0105 potrzebne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zaproponowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci za\u0142o\u017ce\u0144 reformy nale\u017cy oceni\u0107 pozytywnie. Losowy dob\u00f3r i niezmienno\u015b\u0107 sk\u0142adu, a tak\u017ce wykorzystanie oprogramowania do losowego i sprawiedliwego rozdzia\u0142u spraw, znalaz\u0142y si\u0119 w\u015br\u00f3d rekomendacji przedstawionych przez Fundacj\u0119 Court Watch Polska Ministerstwu w po\u0142owie 2016 roku. Ich uwzgl\u0119dnienie w planowanej reformie bardzo nas cieszy. Rozczarowuje jedynie pr\u00f3ba rozwi\u0105zania problemu przeci\u0105gania proces\u00f3w przez przyznanie s\u0119dziom dyskrecjonalnej w\u0142adzy do karania za dzia\u0142ania, kt\u00f3re uznaj\u0105 za nastawione na przed\u0142u\u017canie procesu. Nie powinno si\u0119 kara\u0107 obywateli za korzystanie z przys\u0142uguj\u0105cych im praw, ale dokona\u0107 przegl\u0105du procedury i eliminacji jej dysfunkcjonalno\u015bci.<\/p>\n<p>Opracowa\u0142: Bartosz Pilitowski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cz\u0119\u015b\u0107 I komentarza do plan\u00f3w reformy s\u0105downictwa zaprezentowanych 20 stycznia 2017. Oceniamy pozytywnie: Mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedstawienia przez s\u0119dziego wst\u0119pnej oceny sprawy przed rozpocz\u0119ciem przewodu s\u0105dowego. Wprowadzenie zasady niezmienno\u015bci sk\u0142adu s\u0119dziowskiego. Losowy dob\u00f3r s\u0119dzi\u00f3w do sprawy. Wykorzystanie do losowego i r\u00f3wnomiernego przydzia\u0142u spraw oprogramowania komputerowego. Oceniamy negatywnie: Pr\u00f3b\u0119 rozwi\u0105zania problemu przeci\u0105gania spraw przez strony za pomoc\u0105 uznaniowych [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":12833,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/posts\/14041"}],"collection":[{"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/comments?post=14041"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/posts\/14041\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14057,"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/posts\/14041\/revisions\/14057"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/media\/12833"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/media?parent=14041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/categories?post=14041"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/courtwatch.pl\/api\/wp\/v2\/tags?post=14041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}