Przed pa\u0144stwem wyniki \u017cyczliwego audytu, przeprowadzonego przez kilkuset wolontariuszy w s\u0105dach w ca\u0142ym kraju. Jego celem nie jest kolejna sensacyjna publikacja, ale d\u0142ugofalowa poprawa funkcjonowania wymiaru sprawiedliwo\u015bci w Polsce poprzez na\u015bwietlenie praktyk, kt\u00f3re negatywnie wp\u0142ywaj\u0105 na poczucie sprawiedliwo\u015bci u os\u00f3b stykaj\u0105cych si\u0119 z s\u0105dami.<\/p>\n
W Polsce miewamy problem z umiej\u0119tno\u015bci\u0105 przyjmowania krytyki. R\u00f3wnocze\u015bnie, miewamy k\u0142opoty z takim jej formu\u0142owaniem, aby by\u0142a ona w stanie wywo\u0142a\u0107 konstruktywn\u0105 reakcj\u0119. W niniejszym raporcie bardzo si\u0119 starali\u015bmy, \u017ceby krytyczne uwagi obudowa\u0107 licznymi przyk\u0142adami dobrych praktyk, z jakimi stykali si\u0119 obserwatorzy. Nie s\u0105 przez nikogo narzucane, lecz oddolnie wypracowuj\u0105 je liczni polscy s\u0119dziowie. Dzi\u0119kujemy im za to! Zach\u0119camy, aby niekt\u00f3re z tych praktyk instytucjonalizowa\u0107, inne za\u015b \u2013 po prostu na\u015bladowa\u0107 we w\u0142asnej pracy.<\/p>\n
W prezentowanym tu raporcie odnotowali\u015bmy znacz\u0105cy wzrost obserwacji, gdy zdaniem wolontariusza s\u0119dzia zachowa\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b niekulturalny lub agresywny. Wraz z pog\u0142\u0119bianiem si\u0119 problemu niepunktualno\u015bci, to najwi\u0119ksze tegoroczne rozczarowanie. W obliczu \u2013 wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o \u2013 powszechnego w\u015br\u00f3d s\u0119dzi\u00f3w zwi\u0119kszenia \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce relacje z obywatelami b\u0119d\u0105 decydowa\u0107 o przysz\u0142o\u015bci niezale\u017cno\u015bci w\u0142adzy s\u0105downiczej \u2013 takie pogorszenie wska\u017anik\u00f3w traktowania obywateli w s\u0105dach wr\u0119cz zaskakuje. Cieszy natomiast ci\u0105g\u0142y spadek obserwacji obecno\u015bci prokuratora w sali poza czasem rozprawy. Ten budz\u0105cy bardzo z\u0142e skojarzenia zwyczaj zdarza si\u0119 naszym wolontariuszom obserwowa\u0107 2,5-krotnie rzadziej, a w najintensywniej obserwowanych s\u0105dach nawet 4-krotnie rzeadziej, ni\u017c mia\u0142o to miejsce na pocz\u0105tku monitoringu.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d s\u0119dzi\u00f3w s\u0105 zar\u00f3wno osoby dbaj\u0105ce o pe\u0142ne szacunku traktowanie stron, jak i takie, kt\u00f3re skutecznie psuj\u0105 wizerunek wymiaru sprawiedliwo\u015bci. S\u0105 tacy, u kt\u00f3rych ponad 90% rozpraw jest punktualnych, kt\u00f3rzy w przypadku op\u00f3\u017anienia przepraszaj\u0105, a kt\u00f3rym zachowania odbierane jako niew\u0142a\u015bciwe w zasadzie si\u0119 nie zdarzaj\u0105. S\u0105 te\u017c tacy, u kt\u00f3rych punktualne rozpocz\u0119cie rozprawy zdarza\u0142o si\u0119 w mniej ni\u017c 10% przypadk\u00f3w, za to zachowania agresywne lub niekulturalne nawet 2-3 razy cz\u0119\u015bciej ni\u017c \u015brednio.<\/p>\n
Szacujemy, \u017ce z niew\u0142a\u015bciwym traktowaniem na sali rozpraw styka si\u0119 rocznie nawet kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy os\u00f3b. Wyzwaniem dla \u015brodowiska s\u0119dziowskiego jest wi\u0119c zadbanie o to, aby wysi\u0142ek najlepszych nie szed\u0142 na marne, aby byli oni stawiani za wz\u00f3r dla kolejnych pokole\u0144 prawnik\u00f3w. Najwy\u017cszy czas, aby osoby, kt\u00f3re nie traktuj\u0105 stron, \u015bwiadk\u00f3w i pe\u0142nomocnik\u00f3w z szacunkiem zmieni\u0142y styl pracy i przesta\u0142y trwoni\u0107, budowany z wysi\u0142kiem przez innych, kapita\u0142 spo\u0142ecznego zaufania do s\u0105d\u00f3w. Dzisiaj i w przysz\u0142o\u015bci jest on bardzo potrzebny.<\/p>\n