Rewolucyjna skarga nadzwyczajna w Sądzie Najwyższym

Poniżej przedstawiamy komentarz Fundacji Court Watch Polska do propozycji ustaw o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa przedstawionych przez Prezydenta Andrzeja Dudę 25 września 2017.

Najważniejszą zmianą, którą zaproponował Prezydent jest wprowadzenie instytucji “skargi nadzwyczajnej”. Miałby być to sposób na wzruszenie prawomocnych wyroków zapadłych w dowolnej instancji. Podobna instytucja – rewizji nadzwyczajnej – była już obecna w naszym systemie prawnym. Aktualnie istnieje instytucja skargi kasacyjnej służąca podobnym celom. Zaproponowana przez Prezydenta nowa forma odwołania od decyzji sądu może mieć jednak rewolucyjny potencjał. Po pierwsze rozszerza się zarówno przedmiotowy, jak i podmiotowy zakres skarg. Ze słów Prezydenta można wywnioskować, że będzie można zaskarżyć wyrok zapadły nawet w pierwszej instancji i to w relatywnie drobnej sprawie. Także w przypadku nie wykorzystania tradycyjnej drogi odwoławczej. Po drugie, udział w rozpatrywaniu tych skarg mają mieć ławnicy wybrani przez Senat. O ile włączenie osób nieposiadających doświadczenia w pracy w zawodzie prawniczym ma sens w przypadku Izby Dyscyplinarnej, ponieważ do rozstrzyga ona przede wszystkim dylematy moralne, nie prawne, a sprawy te dotyczą wąskiej grupy osób i problemów, to w przypadku Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych ławnicy będą mieli bardzo szeroką kognicję i wpływ na orzecznictwo prawie we wszystkich rodzajach spraw. Istnienie takiej Izby może być pomocne w likwidacji pomyłek sądowych, które się oczywiście zdarzają. Jednak jeśli Senat ulegnie pokusie wyboru na ławników zależnych od siebie nominatów, to rządząca partia może uzyskać niespotykany do tej pory wpływ na to jak wymierzana jest w Polsce sprawiedliwość.

Kluczowe dla oceny nowej instytucji jest więc to, kto i pod jakimi warunkami będzie mógł orzekać w nowej izbie. Aby uniknąć zbytniego wpływu polityki na wybór sędziów sugerowaliśmy Prezydentowi publiczne przesłuchania kandydatów na sędziów oraz włączenie w wybór sędziów lokalnych komisji wybieranych w większości przez obywateli. Jeśli Sąd Najwyższy ma uzyskać jeszcze większą władzę, a do orzekania mają trafić także ławnicy, kontrola wyboru tych osób przez społeczeństwo jest tym bardziej potrzebna.

Pozostałe propozycje ze strony Prezydenta pokrywają się z naszymi przewidywaniami przedstawionymi choćby w niedawnej rozmowie Bartosza Pilitowskiego z PAP http://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1072376,reforma-sadownictwa-krs-sn.html.

Spodziewaliśmy się zarówno obniżenia wieku przejścia w stan spoczynku do 65 lat zamiast automatycznego przeniesienia na “sędziowską emeryturę” wszystkich sędziów, jak i utrzymanie pomysłu wyboru sędziów do KRS przez parlament większością 3/5 głosów. Zaproponowana przez Prezydenta nowelizacja Konstytucji ma za zadanie rozwiać kontrowersje zarówno wokół wyboru sędziów przez Prezydenta w razie pata w Sejmie, jak również wokół samego wyboru sędziów przez posłów.
Przewidzieliśmy także trafnie nie tyko utrzymanie w projekcie prezydenckim Izby Dyscyplinarnej, ale również włączenie do orzekania w niej osób, które nie spełniają surowych kryteriów formalnych dla kandydatów na sędziów Sądu Najwyższego, ale posiadają inne zalety dające im mocny społeczny mandat do oceny postaw moralnych prawników.

Uważamy, że dobrze się stało, że Prezydent zaproponował rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do zgłaszania kandydatów na sędziów. Był to postulat zgłaszany przez środowiska sędziowskie.

Bookmark the permalink.

Comments are closed