Wybory sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa

25 stycznia minął termin na zgłaszanie Marszałkowi Sejmu kandydatów na członków Krajowej Rady Sądownictwa.

Grupy co najmniej 2000 obywateli lub 25 sędziów mogły w ostatnich dniach zgłaszać kandydatów na członków KRS. Teraz spośród zgłoszonych osób kluby parlamentarne będą mogły rekomendować do 9 kandydatur. Spośród tych osób Sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka przedstawi Sejmowi pod głosowanie listę 15 sędziów, którzy mieliby dołączyć na 4 lata do KRS. Nowa procedura budzi wiele różnych kontrowersji. Istnieje poważne ryzyko, że przy małej liczbie kandydatów, którzy mają odpowiednie kwalifikacje do pracy w KRS, Sejm nie będzie miał z kogo wybierać. Skład Rady będzie natomiast bardzo ważny, ponieważ ma ona niedługo wybrać i przedstawić do powołania większość składu najważniejszego sądu w Polsce.

Stowarzyszenia sędziowskie nie tylko zadeklarowały, że nie będą zgłaszały swoich kandydatur, ale również aktywnie zachęcały do bojkotu wszystkich sędziów. Argumentują to tym, że niekonstytucyjne jest zarówno przerywanie kadencji aktualnych członków Rady, jak i wybór nowych osób przez Sejm. Na znak protestu z funkcji Przewodniczącego Rady zrezygnował Prezes Izby Cywilnej Sądu Najwyższego Dariusz Zawistowski.

Kontrowersje wokół dotychczasowego sposobu wyboru sędziów do KRS

Wcześniej większość członków Rady będących sędziami wybierało samo środowisko sędziowskie. Wybory dokonywane były jednak w sposób pośredni dający znaczną przewagę głosów sędziom sądów wyższych instancji. Było to krytykowane przez największe stowarzyszenie sędziowskie Iustitia i ostatecznie uznane za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny w czerwcu 2017 roku. Decyzja ta nie jest jednak przez część środowisk prawniczych uznawana z uwagi na to, że Trybunał wydał wyrok w składzie, który budzi kontrowersje.

Czy nowa ustawa zdemokratyzuje KRS?

Nowelizacja ustawy o KRS przyjęta przez Sejm 8 grudnia 2017 r. posiada zapisy w zamyśle proobywatelskie: nie tylko pozwoli obywatelom obserwować obrady Rady w internecie, ale także zgłaszać do niej kandydatów spośród sędziów. Niemniej jednak tylko kandydaci, którzy uzyskają poparcie jednego z klubów parlamentarnych, będą uwzględnieni w procedurze wyboru. Konieczność uzyskania poparcia dla kandydatury przez konkretną partię zniechęca zarówno sędziów jak i apolityczne organizacje społeczne do podjęcia wysiłku zebrania wymaganej liczby podpisów pod ewentualną kandydaturą.

W rezultacie nowa procedura, wbrew deklarowanym celom oraz oczekiwaniom Andrzeja Dudy wyrażonym przy okazji weta pierwotnej wersji nowelizacji, może doprowadzić do sytuacji, że w Radzie zasiądą sędziowie z poparciem wyłącznie jednego środowiska politycznego. Taki scenariusz może pogłębić w społeczeństwie, zamiast rozwiać, wątpliwości co do demokratycznego charakteru Rady.

Co dalej?

Aby zwiększyć świadomość opinii publicznej o roli, jaką odgrywa Krajowa Rada Sądownictwa, jej składu oraz nowego sposobu wyboru jej członków, Fundacja Court Watch Polska przygotowała serię infografik mówiących o tych zagadnieniach w przystępnej formie. Fundacja będzie również zwracać uwagę na oczekiwane od nowych członków Rady kompetencje wynikające z zadań czekających Radę w najbliższym czasie. Przed członkami Rady wybór ponad połowy składu Sądu Najwyższego, w tym dwóch nowych izb – rozpatrujących sprawy dyscyplinarne przedstawicieli zawodów prawniczych oraz skargi nadzwyczajne i protesty wyborcze. Wybrani sędziowie powinni nie tylko cechować się niezależnością, ale również być w stanie ocenić kompetencje kandydatów na najważniejsze stanowiska sędziowskie w Państwie.

Infografiki o Krajowej Radzie Sądownictwa:

 

Bookmark the permalink.

Comments are closed