Raport: Skąd biorą się sędziowie?

Fundacja Court Watch Polska publikuje raport z badań nad procesem selekcji osób na wolne stanowiska sędziowskie “Skąd biorą się sędziowie?”. Badanie przeprowadzone na przełomie 2017 i 2018 roku służy wyjaśnieniu dlaczego duża część sędziów nie miała zaufania do transparentności i obiektywizmy procedur wyboru i awansowania sędziów.

Pełna treść raportu do pobrania tutaj.

Raport zawiera najważniejsze wnioski (na początku) i rekomendacje dla Krajowej Rady Sądownictwa (na końcu dokumentu).

Za przeprowadzenie badań i opracowanie raportu odpowiada zespół badaczy w składzie Bartosz Pilitowski, Martyna Hoffman i Bogna Kociołowicz-Wiśniewska. Kontakt dla mediów:
Bartosz Pilitowski, b.pilitowski@courtwatch.pl, tel. 608-084-086
Bogna Kociołowicz-Wiśniewska, bkw@courtwatch.pl, tel. 506-727-055

Najważniejsze wnioski z badania:

A. Realizacja idei zawodu sędziego jako „korony zawodów prawniczych” jest w Polsce fikcją:
A1. Średnia wieku osób, które obejmują pierwsze stanowisko sędziowskie, wynosi 36 lat.
A2. Droga do zawodu sędziego w ostatnich latach prowadziła przede wszystkim przez pracę w sądzie na stanowisku asystenta lub referendarza. Tylko co dziesiąty sędzia rejonowy rekrutował się spośród przedstawicieli innych zawodów prawniczych.
A3. Powoływani do wyższych szczebli sądownictwa powszechnego są prawie wyłącznie sędziowie sądów niższych instancji. Na 250 przebadanych przypadków – tylko w 3 Krajowa Rada Sądownictwa przedstawiła Prezydentowi wniosek o powołanie do sądu okręgowego lub apelacyjnego osoby, która nie była sędzią.

B. Proces wyłaniania najlepszych kandydatów na wolne stanowiska sędziowskie cierpi na poważne deficyty transparentności i obiektywizmu:
B1. Kryteria i przesłanki, którymi ostatecznie kierują się dokonujący selekcji członkowie Rady ważąc poszczególne zalety kandydatów, nie są w pełni zrozumiałe i przewidywalne.
B2. Rada najczęściej podejmuje decyzje w oparciu o oceny i opinie wystawiane kandydatom przez lokalne środowisko sędziowskie, sporadycznie uzupełniając wiedzę o kandydatach, zapraszając ich na rozmowę.
B3. Uzasadnienia wyboru zawarte w uchwałach Rady nie dostarczają kandydatom dostatecznej informacji zwrotnej, która mogłaby umożliwić im zrozumienie decyzji, ani lepsze ukierunkowanie rozwoju osobistego.
B4. W procesie wyboru i awansowania sędziów nie wykorzystuje się osiągnięć nauk o zarządzaniu zasobami ludzkimi ani nowoczesnych narzędzi selekcji.

C. Na zaufaniu do obiektywizmu procesu selekcji ciążą wady etapu poprzedzającego pracę samej Krajowej Rady Sądownictwa, czyli oceny i opiniowania kandydatów przez lokalne środowisko sędziowskie:
C1. Nie jest wykorzystywany przy ocenie kandydatów żaden spójny i powszechny wzorzec kompetencyjny sędziego.
C2. Oceny kwalifikacji opracowywane przez sędziów-wizytatorów w różnym stopniu odnoszą się do kompetencji mających znaczenie dla wykonywania zawodu sędziego, a wskaźniki i wagi tych kompetencji nie są ujednolicone.
C3. Reguły udzielania poparcia przez lokalne środowisko sędziowskie nie są transparentne i stwarzają przestrzeń dla zjawisk dysfunkcjonalnych, takich jak np. nepotyzm.

Najważniejsze rekomendacje:

1. Jak najszybsze doprowadzenie przez Krajową Radę Sądownictwa do opracowania i opublikowania wzorca kompetencyjnego dla różnych stanowisk sędziowskich, czyli profili optymalnych kandydatów na wolne stanowiska uwzględniające typ sądu oraz, o ile to możliwe, także wydziału, do którego ma trafić wybrana osoba.

2. Wdrożenie nowoczesnych metod selekcji opartych na dowodach i bardziej kompleksowe badanie predyspozycji i kompetencji kandydatów.

3. Uwzględnianie w procesie selekcji opinii na temat kandydatów pochodzących od różnych interesariuszy według ustalonego i transparentnego schematu.

4. Krajowa Rada Sądownictwa powinna opracować nowe standardy tworzenia uzasadnień do uchwał, aby wynikało z nich klarownie jakie wskaźniki i wg jakich reguł zdecydowały o wyborze tego a nie innego kandydata.

5. Krajowa Rada Sądownictwa powinna publikować wzorce kompetencyjne, opisy procedury, przykłady i sylwetki wybieranych kandydatów w sposób jak najbardziej dostępny i zrozumiały dla opinii publicznej.

Pełna treść raportu do pobrania tutaj.

Bookmark the permalink.

Comments are closed