Tymczasowe Aresztowania

Najnowsza publikacja Fundacji Court Watch Polska:

Aktualna praktyka stosowania tymczasowych aresztowań w Polsce. Raport z badań empirycznych

W latach 2015-2019 liczba osób przebywających w polskich aresztach śledczych wzrosła o 100%. Wzrasta także długość tymczasowych aresztowań. W Polsce oskarżeni muszą czekać w areszcie śledczym na prawomocny wyrok średnio 9 miesięcy. Tymczasem w większości krajów UE średnia nie przekracza 6 miesięcy.

Fundacja Court Watch Polska przeprowadziła pierwsze badanie praktyki stosowania tymczasowego aresztowania na reprezentatywnej próbie spraw karnych. Sięgnęliśmy do akt sądowych przeszło 310 spraw wszczętych w latach 2016-2018. Z badania wynika, że niektóre nieprawidłowości w stosowaniu tymczasowego aresztowania wskazywane przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu są w Polsce powszechnie powielane. Stanowią dowód na to, że mamy do czynienia z problemem o charakterze systemowym.

Oczywistą przyczyną wzrostu ilości i długości tymczasowych aresztowań w Polsce jest znaczny wzrost ilości wniosków prokuratorów o zastosowanie tego środka zapobiegawczego. Ze wzrostem tym mamy do czynienia od 2016 roku, a więc od ponownego połączenia urzędów Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego. Jednak zgodnie z art. 41 Konstytucji RP prokuratorzy nie mogą sami decydować o pozbawieniu wolności. Wolność osobista jest jedną z najwyższych wartości konstytucyjnych i pozostaje ona pod ochroną sądów, które mają wyłączne prawo do pozbawienia nas wolności.

Z lektury akt sądowych można jednak wyciągnąć wniosek, że pozbawienie prawa do wolności osobistej jest przez wielu sędziów traktowane zbyt lekko. Mimo lawinowego wzrostu wniosków prokuratorów o zastosowanie tymczasowego aresztowania, sędziowie nie stali się w stosunku do nich bardziej krytyczni. Niezależnie od liczby składanych wniosków, sądy statystycznie akceptują wciąż ponad 90% z nich. Argumenty prokuratorów przyjmowane są często bezkrytycznie, a podstawy zastosowania są niejasną parafrazą przepisów. Najważniejszą wadą postanowień sądów o zastosowaniu tymczasowego aresztowania są lakoniczne, wręcz pozorne uzasadnienia. Ani oskarżony, ani jego obrońca, często nie są w stanie dowiedzieć się, dlaczego sąd zdecydował się zastosować tak dolegliwy środek zapobiegawczy. Co ważne, wbrew przepisom, z treści uzasadnień często nie wynika, aby były rozważane wolnościowe alternatywy dla tymczasowego aresztowania i okoliczności świadczące o tym, że należy odstąpić od izolacji oskarżonego.

Fundacja w Raporcie prezentuje 10 rekomendacji, które mogą ograniczyć społeczne i ekonomiczne koszty stosowania tymczasowego aresztowania, bez uszczerbku dla prawidłowości postępowań karnych. Wśród nich znajdują się wprowadzenie wzorem innych krajów dozoru elektronicznego, zryczałtowanych odszkodowań dla osób niesłusznie tymczasowo aresztowanych oraz zmiana nazwy tego środka zapobiegawczego, aby nie mylił się on z karą aresztu niwecząc tym samym domniemanie niewinności.

Raport powstał dzięki pracy zespołu badawczego, w którego skład weszli: Bartosz Pilitowski, Zofia Branicka, Dominik Zając, Jakub Michalski, Jolanta Kajfasz oraz Bogna Kociołowicz-Wiśniewska

Przeprowadzenie badań i wydanie raportu było możliwe dzięki wsparciu finansowemu Darczyńców Fundacji oraz Narodowego Instytutu Wolności.

Pomoc merytoryczną przy opracowywaniu części międzynarodowej Raportu udzieliła pro bono kancelaria DLA Piper.DLA Piper

Dziękujemy za wsparcie!

Pod linkiem poniżej można zamówić bezpłatny egzemplarz Raportu. Jeśli chcesz umożliwić nam dalsze działanie na rzecz lepszego wymiaru sprawiedliwości w Polsce, zamawiając Raport możesz wesprzeć naszą Fundację dobrowolną darowizną.

Kliknij i zamów Raport w wersji papierowej

Kliknij i pobierz Raport w wersji on-line

Kontakt dla mediów: Daria Hofman, tel. 507-149-624, d.hofman@courtwatch.pl

Comments are closed